Luscombe UC-90
(Model 8 "Silvaire")

USA

Jednosilnikowy lekki samolot i wodnosamolot dyspozycyjny i łącznikowy.

Już w drugiej połowie lat 30-tych Stany Zjednoczone rozpoczęły zakrojony na szeroką skalę program modernizacji swojego lotnictwa wojskowego, który uległ dalszemu rozszerzeniu i przyspieszeniu po wybuchu wojny w Europie. Specjaliści z US Army Air Corps doszli wówczas do wniosku, że do realizacji wielu zadań pomocniczych w zupełności wystarczyłyby wojskowe adaptacje różnych samolotów cywilnych znajdujących się aktualnie w produkcji. Dotyczyło to głównie zadań obserwacyjnych, łącznikowych, kurierskich, dyspozycyjnych i transportowych. Wykorzystanie w USAAC istniejących maszyn cywilnych pozwalało przede wszystkim szybko pozyskać dla wojska potrzebne rodzaje sprzętu, a ponadto nie angażowało potencjału produkcyjnego pracujących dla wojska wytwórni lotniczych w opracowywanie mniej istotnych kategorii samolotów. Te ostatnie bowiem - mające długoletnie doświadczenie w budowie samolotów bojowych - skupione były przede wszystkim na produkcji bardziej potrzebnych siłom powietrznym myśliwców, bombowców czy łodzi latających.

Jednym z takich cywilnych samolotów, który po przystąpieniu Stanów Zjednoczonych do wojny zwrócił uwagę wojskowych ekspertów, był lekki dwumiejscowy samolot turystyczny Model 8 "Silvaire", skonstruowany w 1937 roku w firmie Luscombe Airplane Corp. przez Franka Johnsona, Howarda Jonga i Freda Knacka. Firma Luscombe założona została w 1933 roku przez Donalda A. Luscombe'a w Kansas City, ale dwa lata później przeniosła się do nowych hal na lotnisku Mercer County Airport w West Trenton. Model 8 był zgrabnym zastrzałowym górnopłatem o całkowicie metalowej konstrukcji z częściowo płóciennym pokryciem, z zakrytą dwumiejscową kabiną i stałym trójkołowym podwoziem z kółkiem ogonowym. Fotele umieszczone były obok siebie i zostały wyposażone w komplet sterownic i przyrządów pilotażowych. Koła główne osłonięte były starannie wyprofilowanymi owiewkami. W razie potrzeby można je było zamieniać na metalowe pływaki firmy Edo. Kryte płótnem skrzydła wyposażone były tylko w lotki i wsparte były do kadłuba stalowymi zastrzałami w kształcie litery V. Do napędu samolotu, produkowanego w kilku wersjach, służyły płaskie 4-cylindrowe silniki rzędowe o przeciwsobnym układzie cylindrów (tzw. "bokser") firmy Lycoming lub Continental o mocy od 65 do 75 hp.

Po przystąpieniu USA do wojny produkcja samolotów "Silvaire" została mocno ograniczona, gdyż dostępne zapasy aluminium rząd zarezerwował dla celów produkcji wojskowej, mającej najwyższy priorytet. Mimo to podczas wojny zakłady Luscombe zostały rozbudowane, gdy od 1942 roku firma - mająca doświadczenie w budowie metalowych konstrukcji - stała się dostawcą różnych części i podzespołów dla wielu typów amerykańskich samolotów bojowych. Po wojnie produkcja "Silvaire" została wznowiona i do 1960 roku na rynek cywilny trafiło kilka tysięcy egzemplarzy tego bardzo udanego samolotu.

W 1942 roku dwa egzemplarze samolotu "Silvaire" - jeden w wersji Model 8A (nr fabryczny 1653) i jeden Model 8B (nr fabryczny 1809), oba wyprodukowane w 1940 roku - zostały zakupione przez US Army Air Force, gdzie służyły jako lekkie samoloty dyspozycyjne przeznaczone głównie do zadań kurierskich i łącznikowych w jednostkach stacjonujących w Panamie (zadaniem wojsk amerykańskich stacjonujących w tym kraju była ochrona strefy Kanału Panamskiego). Samolot Model 8B otrzymał początkowo oznaczenie wojskowe C-90, w 1943 roku zmienione na UC-90. Nosił on wojskowy numer seryjny 42-79550. Do jego napędu służył 4-cylindrowy silnik rzędowy typu Lycoming O-145-B2 o mocy 65 hp. Z kolei Model 8A otrzymał oznaczenie wojskowe C-90A (od 1943 roku UC-90A) i numer seryjny 42-79549. Napędzany był 4-cylindrowym silnikiem rzędowym typu Continental A-65 o mocy 65 hp, znanym także pod wojskowym oznaczeniem O-170.

W tym samym okresie i do tych samych celów USAAF zakupiły w sumie kilkaset egzemplarzy lekkich jednosilnikowych kilkumiejscowych samolotów cywilnych podobnej kategorii masowej aż kilkunastu różnych typów ! Wśród nich znalazły się m.in. Beechcraft Model 17 (oznaczenie wojskowe UC-43), Fairchild Model 24 (UC-61 i UC-86), kanadyjski Noorduyn "Norseman" (YC-64), Stout "Skycar" (XC-65), Howard DGA-15 (UC-70), Spartan Model 7-W "Executive" (UC-71), Waco Model SRE (UC-72), Cessna DC-6A/DC-6B/C-34/C-37 (UC-77), Harlow PJC-2 (UC-80), Stinson SR-8B (UC-81), Piper J-5A "Cub" (UC-83), Lockheed Model 9-D2 "Orion" (UC-85), Fairchild Model F-45 (UC-88), Hamilton Model H-47 (UC-89), Akron-Funk B-75-L (UC-92), Cessna Model C-165 (UC-94), Taylorcraft BL-65 (UC-95), Fairchild Model F-71 (UC-96), Northrop Model 2-D "Gamma" (UC-100), Lockheed Model 5-C "Vega" (UC-101) czy Rearwin "Sportster" i "Cloudster" (UC-102). Spośród tej mozaiki typów tylko trzy zostały zakupione później w większych ilościach - Beechcraft UC-43, Fairchild UC-61 i Noorduyn UC-64. Pozostałe służyły w USAAF w pojedynczych egzemplarzach (większość typów) lub najwyżej w ilości kilkudziesięciu sztuk (np. Waco UC-72).

Wypada w tym miejscu wyjaśnić, że początkowo wszystkie samoloty przeznaczone do celów transportowych i komunikacyjnych oznaczano w USAAC/USAAF kolejnymi numerami w ramach kategorii C - Transport & Cargo. Jednak od 1943 roku wyróżniono oddzielną podkategorię UC - Utility Transport dla oznaczenia lekkich jednosilnikowych (rzadziej dwusilnikowych) samolotów transportowych o ładowności do 1400 funtów (około 635 kg) lub 8 osób (łącznie z pilotem).

Podczas wojny dwa cywilne samoloty "Silvaire" zostały zarekwirowane na potrzeby brytyjskiego lotnictwa wojskowego Royal Air Force. Jeden (prawdopodobnie Model 8A, nr fabr. 1343, ex-NC28476) wyposażony w pływaki zamiast kół został przejęty na Bermudach. Po wojnie zwrócono go użytkownikom cywilnym, gdzie latał z rejestracją VR-BAE. Podczas służby w RAF samolot nie otrzymał wojskowego numeru ewidencyjnego. Z kolei drugi Model 8A "Silvaire" (nr fabr. 946, rejestracja VP-KCW) przejęto w Kenii i wcielono do tamtejszej pomocniczej jednostki lotniczej Kenya Auxiliary Air Unit (KAAU). Samolot służył do zadań dyspozycyjnych i łącznikowych z kenijskim oznaczeniem ewidencyjnym K29 (numeru ewidencyjnego RAF nie posiadał). Po wojnie wrócił do użytkowników cywilnych z nową rejestracją VP-KDD, zmienioną później na 5Y-KDD.

Jak już wspomniano wyżej, po wojnie firma Luscombe wznowiła produkcję samolotu "Silvaire". Pierwszą skonstruowaną po wojnie wersją była Model 8E, różniąca się od poprzedników przede wszystkim metalowym pokryciem skrzydeł i mocniejszym silnikiem typu Continental C-85-12F. W maju 1948 roku trzy egzemplarze tego typu zakupiło lotnictwo morskie Argentyny z przeznaczeniem do zadań szkolnych i łącznikowych w Reserva Aeronaval. Samoloty wyposażono w dwa pływaki typu Edo 1650 zamiast kół podwozia, a pod tylną częścią kadłuba dodano dużą płetwę ustateczniającą. Maszyny służyły w lotnictwie morskim Argentyny aż do lat 60-tych, kiedy to zostały odsprzedane użytkownikom cywilnym. W Fuerza Aérea Argentina (FAA) nosiły numery ewidencyjne 0269 do 0271 i oznaczenia taktyczne (odpowiednio) 3-E-1, 3-E-2 i 3-E-3.

Dane taktyczno-techniczne samolotów "Silvaire" Model 8A/B (w nawiasach wersji pływakowej Model 8E dla Argentyny):

Konstrukcja: UC-90 - jednosilnikowy dwumiejscowy górnopłat zastrzałowy z zakrytą kabiną i stałym trójkołowym podwoziem z kółkiem ogonowym. Koła główne osłonięte owiewkami. Usterzenie klasyczne, wolnonośne. Konstrukcja metalowa z pokryciem częściowo płóciennym. Zapas paliwa 87 litrów.

Model 8E dla Argentyny - jednosilnikowy dwumiejscowy górnopłat zastrzałowy z zakrytą kabiną i dwoma jednoredanowymi pływakami typu Edo 1650. Usterzenie klasyczne, wolnonośne. Konstrukcja całkowicie metalowa.

Wymiary

rozpiętość 10,67 m

długość 6,10 m

wysokość 1,78 m

powierzchnia nośna 13,00 m²

Masy

masa własna 322 kg (353 kg)

masa użyteczna 272 kg

masa startowa 594 kg (683 kg)

Obciążenia

obciążenie powierzchni nośnej 45,69 kg/m² (52,54 kg/m²)

obciążenie mocy 12,25 kg/kW {9,00 kg/KM} (10,84 kg/kW {7,94 kg/KM})

Osiągi

prędkość maksymalna 185 km/h (190 km/h)

prędkość przelotowa 177 km/h (155 km/h)

prędkość lądowania 68 km/h

prędkość wznoszenia 4,57 m/s na wysokości 0 m

pułap 4572 m

zasięg 563-805 km (945 km)

Napęd: UC-90 - jeden 4-cylindrowy silnik rzędowy w układzie przeciwsobnym (płaskim), chłodzony powietrzem, typu Lycoming O-145-B2 o mocy 48,5 kW (65 hp, 66 KM), napędzający metalowe 2-łopatowe śmigło przestawialne

UC-90A - jeden 4-cylindrowy silnik rzędowy w układzie przeciwsobnym (płaskim), chłodzony powietrzem, typu Continental O-170-3 o mocy 48,5 kW (65 hp, 66 KM), napędzający metalowe 2-łopatowe śmigło przestawialne

Model 8E dla Argentyny - jeden 4-cylindrowy silnik rzędowy w układzie przeciwsobnym (płaskim), chłodzony powietrzem, typu Continental C-85-12F o mocy 63 kW (85 hp, 86 KM), napędzający metalowe 2-łopatowe śmigło przestawialne

Uzbrojenie: brak

Załoga: 1 osoba (pilot) + 1 pasażer

Wytwórnia: Luscombe Airplane Corporation, West Trenton, New Jersey, USA

Produkcja: 1 egzemplarz UC-90 (Model 8B) + 1 egzemplarz UC-90A (Model 8A) zakupione przez USAAF + 2 egzemplarze Model 8A używane przez Wielką Brytanię (w tym 1 w Kenii) + 3 egzemplarze Model 8E zakupione przez Argentynę

Użytkownicy: USA, Wielka Brytania, Kenia, Argentyna