Mitsubishi J4M "Senden"

JAPONIA

Jednosilnikowy samolot myśliwski. Projekt.

W 1942 roku dowództwo japońskiego lotnictwa morskiego Kaigun Koku Hombu ogłosiło wymagania 17-Shi Otsu (17-Shi Type B) na nowy myśliwiec przechwytujący o wysokich osiągach bazujący na lądzie, który miałby w przyszłości zastąpić myśliwce Mitsubishi J2M "Raiden". Głównym przeznaczeniem nowego samolotu było zwalczanie amerykańskich ciężkich samolotów bombowych B-17 "Flying Fortress" i B-24 "Liberator", silnie uzbrojonych i operujących zazwyczaj na dużych pułapach. W odpowiedzi swoje projekty zgłosiły wytwórnie lotnicze Kawanishi (projekt klasycznego myśliwca K-90, znany później jako J3K) oraz Mitsubishi (projekt samolotu M-70 w niekonwencjonalnym układzie konstrukcyjnym).

Opracowany przez konstruktorów Mitsubishi projekt wstępny myśliwca M-70 otrzymał oznaczenie Marynarki Doświadczalny Przechwytujący Samolot Myśliwski 17-Shi Otsu (Typ B) Senden (ang. Navy Experimental 17-Shi Otsu (Type B) Interceptor Fighter Senden - w skrócie J4M1 - i nazwę "Senden" (Błyskająca Błyskawica). Miał to być samolot w niekonwencjonalnym układzie dwukadłubowym z dużą centralną gondolą kadłubową, w której z przodu umieszczono kabinę pilota (zapewniając mu tym samym znakomitą widoczność do przodu), a z tyłu silnik napędzający śmigło pchające. Powietrze do chłodzenia silnika doprowadzane było kanałami z wlotami w kształcie "kieszeni" umieszczonymi w środkowej części gondoli kadłubowej. Dwie belki kadłubowe wychodzące ze skrzydeł były połączone na końcach statecznikiem poziomym. Podwozie miało być chowane, w układzie trójkołowym z kołem przednim, przy czym koło przednie chowało się do wnęki w centralnej gondoli kadłubowej pod kabiną pilota, a koła główne do wnęk w belkach kadłubowych. Uzbrojenie - złożone z trzech działek - umieszczone zostało z przodu gondoli kadłubowej.

Samolot myśliwski Mitsubishi J4M1 "Senden" - wizja artystyczna.
(rysunek: Muneo Hosaka/Green Wave)

Samolot J4M1 "Senden" nie wyszedł poza stadium projektu, podobnie zresztą jak konkurencyjny Kawanishi J3K. Rozpatrywano dwa warianty projektu, różniące się między sobą przede wszystkim kształtem kabiny i układem skrzydeł, a także w pewnym stopniu wymiarami i masą. Zbudowano także model samolotu do badań w tunelu aerodynamicznym. Pewne problemy sprawiało natomiast konstruktorom dopracowanie silnika typu Mitsubishi MK9D, przewidzianego do napędu J4M1. Tymczasem w 1943 roku Marynarka zrezygnowała z programu myśliwca 17-Shi Otsu na korzyść nowych myśliwców, opracowywanych według zmodyfikowanych wymagań 18-Shi Otsu - Nakajima J5N "Tenrai", Kawanishi J6K "Jinpu" i Kyushu J7W "Shinden". Na bazie wymagań 17-Shi Otsu koncern Mitsubishi opracował jeszcze w 1944 roku wersję przechwytującą A7M3-J Model 34 nowego myśliwca pokładowego A7M "Reppu", ale i ten projekt nie został zrealizowany.

Informacje o projekcie myśliwca J4M dotarły podczas wojny lub tuż po jej zakończeniu do alianckiego wywiadu i w kodzie Sprzymierzonych otrzymał on nazwę Luke.

Dane taktyczno-techniczne wersji J4M1 (projektowane):

Konstrukcja: jednosilnikowy jednomiejscowy średniopłat (w jednym z wariantów - dolnopłat) wolnonośny w układzie dwukadłubowym z centralną gondolą kadłubową. Kabina zakryta, podwozie trójkołowe chowane z kołem przednim. Konstrukcja metalowa. Usterzenie wolnonośne z podwójnymi statecznikami pionowymi.

Wymiary

rozpiętość 12,50 m

długość 13,00 m (wg innych źródeł 12,50 m)

długość gondoli kadłubowej 8,00 m

wysokość 4,10 m

powierzchnia nośna 22,00 m² (wg innych źródeł 24,70 m²)

Masy

masa własna 3400 kg

masa startowa 4400 (wg innych źródeł 4886 kg)

masa startowa maksymalna 5255 kg

Obciążenia

obciążenie powierzchni nośnej maksymalne 238,86 kg/m² (wg innych źródeł 212,75 kg/m²)

obciążenie mocy maksymalne 3,11 kg/kW (2,28 kg/KM)

Osiągi

prędkość maksymalna 758 km/h (wg innych źródeł 703 km/h) na wysokości 8000 m

prędkość przelotowa 500 km/h (wg innych źródeł 463 km/h) na wysokości 3000 m

prędkość lądowania 148 km/h

czas wznoszenia na wysokość 8000 m - 10 minut (wg innych źródeł 15 minut)

pułap 11000-12000 m

długotrwałość lotu (przy prędkości przelotowej) 2 godziny 12 minut

Napęd: jeden 18-cylindrowy silnik gwiazdowy w układzie podwójnej gwiazdy, chłodzony powietrzem, typu Mitsubishi MK9D (inaczej Ha-43-41) o mocy maksymalnej 1692 kW (2300 KM), mocy 1397 kW (1900 KM) na wysokości 2000 m i 1213 kW (1650 KM) na wysokości 8000 m, napędzający metalowe 6-łopatowe śmigło pchające o średnicy 3,2 m

Uzbrojenie: jedno stałe działko kalibru 30 mm Typ 5 po prawej stronie przedniej dolnej części kadłuba (z zapasem 100 nabojów), dwa stałe działka kalibru 20 mm Typ 99 po bokach przedniej części kadłuba (z zapasem po 200 nabojów na lufę) oraz dwie lekie bomby o masie po 30 lub 60 kg na zewnętrznych zaczepach pod skrzydłami

Załoga: 1 osoba

Wytwórnia: Mitsubishi Jukogyo Kabushiki Kaisha, Nagoya, Japonia

Produkcja: tylko projekt

rysunek/artwork: Muneo Hosaka from Green Wave WWW site